werkplaatsdag SOAP

Werkplaatsdag SOAP 12 januari 2008

Vooraf; Geen idee wat me te wachten staat. Ik heb helemaal niets met soaps. Kijk er nooit naar. En als ik er voorbij zap, snap ik er niets van, met al die losse flarden en steeds wisselende personen. Het programma maakt me niet zoveel wijzer. De ondertitel spelen voor de camera, gaf me het idee dat het een soort DST was, maar dan met jezelf als acteur. Het programma van de verschillende workshops leverde ook geen duidelijkheid. Juist dát maakte mij nieuwsgierig; wat is dit, waar gaat dit over? Leuk, iets doen wat ik niet ken! Ik tekende in voor de semiotiek van een soap. Over tekens, beeld en geluid-taal. Ik houd van observeren en analyseren, verwachtte dat hier te vinden. Ik vind het leuk om te zien hoe mensen zich gedragen in een groep, hoe ze zich daarin aanpassen of juist niet. Ook kijkend naar mijn eigen (voor)oordelen over de kleding die iemand draagt en wat voor beeld, uitstraling dat dan voor mij oproept, of kleurgebruik. Alleen, …. Zou het hier over gaan? Geen idee, en hoe? 

Workshop Eerst een halfuur theorie en woordenschatverrijking. Mediawijsheid, cultuurwijsheid, litteracy. Een teken heeft ook een niet-teken: als je blond haar hebt, heb je geen zwart haar. Semiologie; een teken of het teken in het hier en nu. Wat nú wordt opgemerkt. Als een teken niet wordt opgemerkt is het geen teken, ook niet als je, je er achteraf wel bewust van bent. Een teken geeft be-teken-is. Personages; opgetuigde ingedikte personen. Wel herkenbaar in hun eigenschappen. Maar Personificatie; de herkenning dat zulke mensen bestaan, maar niet in deze erge vorm zó vals, gemeen, overdreven zijn. Paradigma en syntagma. Dat snap ik nog niet precies. In ieder geval niet voldoende om er nu iets van terug te geven. Komt later. Een hoge connatatiewaarde, als iets extra de aandacht trekt door de wijze van noteren, uitdragen. Bijvoorbeeld een groot afgedrukt WOORD!!!! Autonome segmenten= een scène opgebouwd uit shots. Pragmatiek; ethisch, ideologische betekenis. De opvattingen in de samenleving over hoop, normen en waarden, goed en slecht, verwachtingen, respect, etc. Het verschil in “jongen” en “man” in een zin, maakt dat je verschillende verwachtingen hebt over kleding, gedrag etc. Informatie is; any difference that makes a difference! Dus het maakt niet uit óf het maakt wél uit. Wetmatigheden; als dit, dan dat. Variabelen; een shot is een variabele op het repertoire. Het verhaalsverloop is gebaseerd op het verwachtingspatroon. Paradigmatische variabelen; close-up, grootbeeld, licht, helikopter, kikkerperspectief, links voor, rechtvoor, inzoomen, etc. Syntagmatische waarden; montage van de beelden; wat eerst, volgorde, duur, tempo, wisselen van beeld, etc. Suspence; het roodkapje perspectief. De trias van informatie- personage en ontvanger. Exposé: Als alle onderdelen van de trias dezelfde informatie hebben over situatie in tijd, plaats en handeling. Het signaal: op een ander niveau wordt informatie verstrekt. Door een verteller, een beeld. Bv. bij roodkapje vertelt iemand dat de wolf in het bos woont en dat hij heel vals is. De moeder, roodkapje, oma weten dit niet. Hierdoor wordt het verhaal voor de ontvanger ánders. De trias is daarmee verbroken. De ontvanger krijgt een signaal mee met zicht op uitstel en afloop. Vervolgens wordt grootmoeder opgegeten, moeder en roodkapje weten dit niet. De ontvanger wel. Uitstel; roodkapje gaat van het pad af, zoekt bloemen, gaat achter vlinder aan. De kwaliteit van het uitstel bepaald\de spanning van het verhaal. Afloop; onrechtvaardigheid, de hoop vervliegt, slechte wereld, kwaad wint. Maar dan; deus ex machina; de jager. Er bestaat ook een omgekeerd roodkapje perspectief. De ontvanger weet dat er iets niet klopt, maar hij weet niet wát er niet klopt. Muziek, kleding zijn middelen. En daarmee ook tekens met be-teken-is. Muziek heeft een eigen teken-structuur, en ook paradigmatische en syntagmatische elementen.Tijd bepaalt betekenis van film, muziek. Time based art. in tegenstelling tot en schilderij. Van teken naar icoon naar symbool. Het sjaaltje en mantelpakje geven een bepaalde stijl aan, daarmee straal je iets uit. Evenals met een gerafelde spijkerbroek. Symbool van verzet is een vuist, van de vrede het peace teken. Structurele analyse.Mesosuspense structuur; een overkoepelend gegeven. Bv. de moord is nu voorkomen, maar de moordenaar loopt nog vrij rond in deze film. Microsuspense structuur; de opeenvolgende gebeurtenissen binnen de overkoepelende structuur, in een autonoom segment. Macrosuspensestructuur; overkoepelend over de afleveringen. Iedere nieuwe shot van een soap geeft eerst desorientatie. De ontvanger die bekend is met deze film/ structuur heeft geen moeite met de overstap. Anderen moeten eerst de desoriëntatie herkennen om zich een nieuw exposé te vormen. Allemaal nieuwe woorden en begrippen. Het is een manier van kijken die ik al wel vaker hanteer maar waar ik geen naam voor had. Ik wist ook eigenlijk niet dat het iets bestaands was. Dacht dat het hing aan vooroordelen en situaties met personen die je zelf al eerder hebt meegemaakt, waaraan je er daardoor die kleur aan geeft. Ik had ook graag andere workshops gevolgd. Misschien komt deze dag nog eens in de herhaling.

Ik heb er wat theorie bij gezocht. Vooral ook omdat mij niet duidelijk is wat ik er nu mee kan. Het is leuk om op deze manier naar manipulerende media te kijken, maar als pedagoog? Of als ecologisch pedagoog? De invulling met alle omgevingselementen, tijd, kleur, muziek, kleding, stijl van praten en gedragingen vind ik wel ecologisch. Alleen denk ik bij ecologisch juist niet aan manipuleren maar aan natuurlijke situaties in een echte maatschappij in plaats van een overtrokken (gepersonificeerde) gecreëerde maatschappij. Er is semiotiek en semiologie lees ik. Semiologie is wat we gedaan hebben vandaag, op basis van Saussure.Semiotiek werd tezelfdertijd in theorie gebracht door Peirce. Dit is veel theoretischer, met vele onderverdelingen en schema’s.Knap dat scriptschrijvers etc. met al deze elementen werken en hier tevoren over hebben nagedacht. Niks toevallige samenloop der omstandigheden, dus. Script schrijven krijgt zo een, enigszins wiskundige, benadering van samengestelde tekens, op alle mogelijke gebieden en daarna, worden al die tekens, ook nog wiskundig, gemonteerd. Maakt wel dat het proces van films, reclame’s, andere media onnatuurlijk is. Identificatie met mediamomenten gaat lijken op massapsychose, zo. Ik herinner me hoe bang ik voor duiven en kraaien ben geworden na “Birds” en dat was nog duidelijk in scène gezet door de Master of suspence. Hoe zit dat dan met mensen /kinderen, die de media als echte wereld en personen ervaren, terwijl elk onderdeel gewikt en gewogen is op te behalen effect? Kan ik daar wat mee als pedagoog, ecologisch pedagoog? De wereld om je heen is niet zo maakbaar als gesuggereerd. De waarheid is minder kleurrijk, er is ook geen muziekje als je iets spannends gaat doen, of tromgeroffel bij triomf. Maakt dat de wereld saaier voor onze kids? Heeft de echte wereld daardoor minder be-teken-is? En ook van minder belang? Voelen niet zulke kleurrijke mensen, zij die niet op tv komen, zichzelf nog wel belangrijk? Hoe kan ik daar tegen op met mijn onderwijs. Ik tip niet aan de media-le stijl. Moeten wij onze kids teug naar de aarde halen? Hoewel; als je met beide benen op de grond blijft staan, kom je geen stap verder, las ik eens. Een beetje mediawijsheid om trucs te doorzien is wel slim. Een zekere personificatie om te leren zien wat het ene gedrag op het andermans (actie-reactie) gedrag doet, kan ook lesmateriaal opleveren. Lessen over burgerschap met Mien Dobbelsteen, of “moeder en dochter” voor het schoonmaken, nanny’s over omgaan met kinderen. Stereotypen in plaats van praatpapier of als discussiemateriaal.