inleiding Taal, domein leren

 “Is moeilijk, juf” 

De taalmethode suggereert dat de kinderen “vanaf dit punt zelfstandig” kunnen werken. De rekenmethode gaat ervan uit dat de kinderen de opdrachten begrijpen. De methode voor voortgezet technisch lezen verwacht dat kinderen hun intonatie kunnen aanpassen. Ik lees een verhaal voor uit Tref. We gebruiken voor groep 4 de teksten van de onderbouw. Toch pas ik mijn verhaal keer op keer aan. Of sla hele stukken tekst over.Bij natuurkunde volgen we Huisje, boompje, beestje. De verwerking erna doen óf niet óf klassikaal. Al die nooit eerder gehoorde woorden blijven niet zomaar hangen.Verkeerstoets ook al zo talig, met teveel onbekende woorden. Ik lees voor. Pas mijn woorden aan. Maak kortere zinnen, soms zelfs staccato; eerst dit, dan dat! Wijs bij rekenopdrachten expliciet de getallen aan, en accentueer de bedoeling door met mijn stem te spelen en hardop na te denken.
De voorbeeldsommen, in plaatjes met tekst worden doorgaans niet begrepen. Laat plaatjes zien ( makkelijk via Google). Neem spullen mee, doe iets voor, acteer. 
Maar dan komt de CITO. Alle vormen: Rekenen en Wiskunde, spelling, verwijsrelaties, begrijpend lezen. Ik heb de kinderen duidelijk gemaakt hoe leuk het is dat iedereen in Nederland steeds op hetzelfde moment dezelfde toets maakt. Dat alle groep 4 kinderen naar hetzelfde verhaaltje kijken. Met die insteek vinden ze de CITO´s nu ook leuk. De uitslagen breng ik heel positief. 50% van mijn groep scoort E. En ze hebben er ontzettend hard voor gewerkt. Omma deed 4 dagen (de hele taal-tijd) over het begrijpend lezen. Dat zijn 6 vragen per dag. Omma zit altijd vol verhalen, kletst veel, maar was nu stilletjes moeizaam bezig. Stoer dat ze toch doorzet en doorgaat.Nhad doet het met taal wat vlugger maar is 6 dagen (in de rekentijd) met R en W deel 1 bezig. En dat is niet omdat ze zo slecht is in rekenen. Zij gaat rustig en stilletjes haar gang, droomt wat weg en pakt de draad weer op. Ik help haar de draad weer te ontwarren. Zuchten, wanhopige blikken, steeds uitleggen wat de bedoeling is zonder de antwoorden te verraden. Zien dat ze het toch niet begrepen hebben ondanks hun opgeluchte zucht.      
En dit is nog maar groep 4! Hoe moet dat verder gaan? Een van de meiden is al 10 jaar, zij ontwikkelt zich al tot vrouw. Straks in groep 6 wordt zij 13. Er zijn er een paar die begin komend schooljaar 10 jaar worden. Fijn dat de minister vindt dat er bepaalde doelen behaald moeten worden, maar hoe? En tot hoe oud blijven ze dan in het basisonderwijs? 

Wat heb ik gedaan, tot op heden.
In de klas heb ik na het opgenomen kringgesprekken gedurende 3 weken aandacht aan het betreffende onderwerp besteed. Echter het kind dat ik hiervoor uitkoos ging van de een op de andere dag vervroegd op schoolvakantie. Mijn eerste informatie is daardoor niet bruikbaar. Ik heb bij 7 kinderen TAK-toetsen gedaan, echter door het niet goed functioneren van het pc programma, scoorden alle kinderen 0 goede antwoorden. Dat lijkt mij onwaarschijnlijk. Ter controle; Mijn eigen score bedroeg ook slechts 36%. (….) Voor de papieren versie ontbrak mij de tijd. Bij de directie ligt mijn vraag over de op school (niet) aanwezige materialen; TAK toetsen. Streeflijst woordenschat. Taalbeleid. De vraag om overleg met directie over uitvoering thema; woordenschat, aanpak zaakvakken, nulmeting. Ik heb gelezen en verwerkt: hoe kinderen hun eerste taal aanleren, en hoe tweede taalverwerving gaat. Wat de huidige denkwijze over de beste wijze van natuurlijke taalverwerving is. Oudere denkwijzen over deze onderwerpen las ik wel, maar ik geloof in voortschrijdend inzicht en ga uit van de meest recente bevindingen. Ook las ik de meningen over het gebruik van een andere thuistaal, meertaligheid en Omgaan met verschillende talen thuis, op school, op straat. De grammaticale verschillen tussen Turks, Marokkaans, Nederlands heb ik bestudeerd. Ik las over taalfamilies, herkomst van taal, produceren van taal. Via FCC, Hyves en SLO stelde ik vragen over het gebruik van schooltaal in de zaakvakken. Ik heb goed overleg met duo-collega en parallelcollega over mijn taal / woordenschatwensen voor groep 6. Echter nog niet uitgebreid ingevuld. Beiden geven te kennen mee te willen doen. 
In groep 6 geef ik aardrijkskunde. Mijn collega geeft geschiedenis.Wij gebruiken de methode Geobas, 2001. Uit eerdere ervaringen weet ik dat er veel inzicht, voorkennis en een ruime wereldoriëntatie nodig is om dat wat deze methode aandraagt goed te kunnen plaatsen. Geobas gebruikt per les (3 weken) zo´n 30 tot 50 nieuwe begrippen/ termen. Ik weet dat kinderen deze (voor hen :leeg en inhoudsloos) termen en begrippen leren, die ze wel kunnen reproduceren op een toetsmoment, maar niet kunnen uitleggen.
Ik had het idee om aardrijkskunde te her-talen. Dat doe ik niet. Collega´s op de verschillende sites raden mij dit af. Ik kreeg van een van hen wel ondersteunend toetsmateriaal.
Ik heb een YURLS startpagina aangemaakt om met behulp van ICT de woordenschat en de zaakvakken te ondersteunen. Ik verwacht hier veel van. Enthousiasmeer ook mijn collega´s.
Ik heb overleg gehad met iemand van SLO over de aanpak van schooltaal in zaakvakken. Mieke….  , zij is taalspecialiste.Ik heb de Geobas makers benaderd met vragen over de mogelijk wijste aanpak van hun methode in mijn schoolse situatie.   

Verdere Plan van aanpak

Nog geen antwoord.
·        Taal in zaakvakken
·        Geobas kritisch bekijken op taal eisen
·        Wat is goed taalonderwijs
·        Hoe kan een taalbeleid er uit zien
·        Zo mogelijk streeflijst woordenschat naast Geobas leggen
·        TAK toets bovenbouw doen(indien aanwezig)
·        uitzoeken wanneer deze kinderen voor het eerst kennismaakten met het Nederlands. ·        Geobas inventarisatie eerste hoofdstuk boek mbt woordenschat leerlingen.
·        Ik zoek de oude CITO uitslagen op van begrijpend lezen van de Turkse en Marokkaanse kinderen.
·        Ik blijf opletten hoe mijn huidige groep 4 het straks in groep 5 doet. De nieuwe taalmethode zou een verbetering kunnen laten zien.
·        Mijn verworven theoretische kennis zet ik om in praktische vaardigheden.
·        Hoe kan ik beter om gaan met de Nederlandse schooltaal in – vooral -zaakvakken
·        Ik kijk kritischer doelgerichter naar de nieuwe taalmethode.
·        Is er een ontwikkelingsspurt in de taal te zien, gedurende de periode groep 4, 5, 6 door de nieuwe taalmethode

Doen
·        mijn verworven kennis met collega´s bespreken
·        taalbeleid aankaarten binnen de school
·        Ombuigen taalgebruik in zaakvakken?
·        Gerichter woordenschat onderwijs?   

VRAGEN; VRAGEN; VRAGEN.
Waar komt onze taal vandaan? Zit het in dezelfde taalfamilie als Turks en Marokkaans?In Hoofdstuk 1 TAAL heb ik verwoord wat ik daarover heb gelezen. 
In Hoofdstuk 2; hoe komt taalleren tot stand, verwoord ik wat ik hierover heb gelezen. Een stuk over de kritische periode van taalverwerving en het aanleren van taal. Wat nodig is om taal te kúnnen aanleren.   
In Hoofdstuk 3 ga ik in op de tweede taalverwerving. Zijn Turks en Marokkaans anders opgebouwd als het Nederlands? En maakt dat dan uit? Zit het in een andere taalbeleving, taalverwerving door de moedertaal? Zit het in het IQ? Komt het doordat pas op school is kennisgemaakt met de tweede taal? Of doordat het spreken van de tweede taal beperkt blijft tot de schooluren? 
Hoofdstuk 4; wat is taalonderwijs?  Wát moeten de kinderen eigenlij leren in onze taal? Is dat duidelijk omschreven? Wanneer heb je je doel bereikt? Is dat meetbaar? 
Hoofdstuk 5; goed taalonderwijs. Waaraan voldoet dat?  Zit het in onze taalaanpak op deze school met deze specifieke groep leerlingenWoordenschattoetsen worden op onze school niet gedaan; is hier wat mee te doen?Wat kunnen wij- leerkrachten op deze school hierin verbeteren  10 Sept. 2007